Hội quán Triều Châu

Hãy hình dung bạn đi bộ dọc phố Trần Phú ở Hội An, bắt đầu từ Chùa Cầu, và cứ đi cho tới khi con phố hết. Chỗ nó hết, tên đường đổi thành Nguyễn Duy Hiệu. Bên đường có một dãy tường rào với hai cánh cửa sắt — thứ mà mấy hội quán khác trong phố không có. Sau cánh cửa là một khoảng sân rộng, rồi mới tới ngôi nhà: Hội quán Triều Châu, người Hội An quen gọi là Chùa Ông Bổn.

Cuối phố cổ, một ngôi nhà trở lại việc cũ

Nhà dựng năm 1845, do những thương nhân Hoa kiều bang Triều Châu sang buôn bán rồi ở lại. Họ cần một chỗ để họp đồng hương, và cần một chỗ để cầu. Vị thần chính trong chính điện là Phục Ba tướng quân — thần của sóng biển, người cứu thuyền buôn gặp nạn; hai gian bên thờ Tài Bạch tinh quân và Phước Đức chánh thần. Bạn có tò mò những người sống bằng đường biển thì gửi lời cầu của mình cho ai không? Câu trả lời treo ngay trên tường, trong bức hoành nền đỏ chữ vàng đề bốn chữ Hải quốc ân ba, có từ năm 1886.

Nhưng ngôi nhà này không thờ tự liên tục suốt gần hai trăm năm. Có một quãng trong thế kỷ XX nó đi làm việc khác: trước là trụ sở uỷ ban nhân dân phường Sơn Phong, rồi từ năm 1988 là xưởng của hợp tác xã thảm len 8/3. Tới năm 1990 mới được giao lại cho Ban Trị sự Triều Châu, và ngay tháng 8 năm đó, những người trông nom bắt tay trùng tu nhà Đông và nhà Tây, đắp nổi bốn chữ Nguyên Viễn Lưu Trường. Hôm nay nó vẫn làm việc cũ: mỗi năm vào ngày 16 tháng Giêng âm lịch, ở đây có lễ cúng Nguyên tiêu và giỗ tổ Tiền hiền, từ sáng sớm tới chiều muộn, cộng đồng và khách đều vào dâng hương được.

Đi từ cổng vào, thứ tự bước chân sẽ là: hai cánh cửa sắt, khoảng sân, tiền đường ba gian, một sân trời, rồi ba bậc tam cấp có hai con sư tử nằm chầu vào chính điện. Trên hai cánh cửa chính điện là hình hai vị môn thần mặc nhung phục võ tướng, tay cầm binh khí — Tần Thúc Bảo râu hùm mặt đen và Uất Trì Kính Đức mặt trắng; trong năm hội quán người Hoa ở Hội An, hình môn thần vẽ trên cánh cửa chỉ có ở hai nơi, và đây là một. Còn thứ đáng đứng lâu nhất nằm ở trang thờ chính: một mảng gỗ ghép từ nhiều mảnh rời, khoét thủng nhiều lớp, tả đàn sóc trong chùm nho cùng cảnh sinh hoạt vua chúa trong truyền thuyết xưa. Ngẩng lên thì thấy mái ngói ống kiểu cung đình Huế, mỗi đầu ngói bịt một mảnh sành men xanh chạm hoa cúc, và trên nóc là hai con rồng chầu mặt nguyệt ghép bằng những mảnh sứ. Người thợ nào đã bỏ ra bao nhiêu buổi để khoét thủng từng lớp gỗ ấy, và họ nghĩ gì khi làm nó cho ngôi nhà của những người xa quê?

Dòng thời gian

1. 1845Nhà dựng năm 1845
2. 1886có từ năm 1886
3. 1988năm 1988 là xưởng của hợp tác xã thảm len 8/3
4. 1990năm 1990 mới được giao lại cho Ban Trị sự Triều Châu

Đủ để quyết định đi hay không

Ở đâu

Nguyễn Duy Hiệu, Hội An

Là gì

Hội quán của người Hoa bang Triều Châu, quen gọi Chùa Ông Bổn; vẫn là nơi thờ tự đang hoạt động

Dựng năm

1845

Đáng xem nhất

Mảng chạm gỗ đề sóc và chùm nho ở trang thờ chính; hai môn thần vẽ trên cánh cửa chính điện

Vé

Không bán vé riêng ở cửa; vào bằng vé chung của khu phố cổ (xác minh 07/09/2026)

Ngày lễ lớn

16 tháng Giêng âm lịch — lễ cúng Nguyên tiêu và giỗ tổ Tiền hiền (xác minh 07/09/2026)