Địa đạo Bến Đình

Hãy hình dung bạn vừa bước ra khỏi rạp sau “Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối” — bộ phim của đạo diễn Bùi Thạc Chuyên về địa đạo Củ Chi, ra rạp tháng 4/2025, dịp 50 năm Giải phóng miền Nam. Rồi một buổi sáng, bạn đứng trên mặt đất thật ở Bến Đình, và được mời bước xuống. Đạo diễn kể rằng trước đó ông không có bộ phim nào về địa đạo Củ Chi để tham khảo; đoàn phim có các cựu du kích Củ Chi làm cố vấn. Nửa thế kỷ sau, muốn kể cho đúng, người ta vẫn phải hỏi chính những du kích năm xưa.

Địa đạo Bến Đình: từng giấu đến từng cọng cỏ gãy, nay thắp đèn đón người

Bến Đình là một trong hai điểm của Khu di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi; điểm kia là Bến Dược. Từ 1968 đến 1975, Huyện ủy Củ Chi chọn nơi này làm căn cứ để lãnh đạo, chỉ đạo quân và dân Củ Chi. Thời chiến, đây là rừng trải hơn 100 ha, đất cao ráo, rắn chắc, khó sụp lở, lại nằm cặp sông Sài Gòn — bị càn thì rút về phía sông. Bạn có tò mò làm sao người ta đào địa đạo mà không để lộ một vốc đất? Bằng lưỡi cuốc và ki đan bằng tre. Đất đào lên được đổ xuống hố bom ngập nước, đắp thành ụ mối, rải ra ruộng rồi cày bừa. Quanh miệng hầm, một cọng cỏ gãy hay dính đất, một chiếc lá rách khác thường cũng phải sửa lại cho khỏi lộ. Theo lời kể của khu di tích, lính Mỹ gọi Củ Chi là “Làng ngầm”, “Mật khu nguy hiểm”; năm 1967, huyện Củ Chi được phong danh hiệu “Đất thép thành đồng”.

Hôm nay Bến Đình vẫn mở cửa đón khách, và những thứ từng phải giấu được mở ra cho bạn nhìn. Đoạn hầm cho khách đã nới rộng, lắp đèn. Bến Đình có một chi tiết riêng: đường hầm chui qua bên dưới Tỉnh lộ 15. Bạn sẽ gặp lỗ thông hơi ngụy trang thành ụ mối; bếp Hoàng Cầm giấu khói trong lòng đất, cùng ụ chứa khói và lỗ thoát khói; hầm ở và làm việc của Bí thư Huyện ủy và hầm hội trường — trung tâm của căn cứ. Giữa khu rừng là xác chiếc xe tăng M41 của quân đội Mỹ, trúng mìn du kích gài năm 1970. Có cả những khu dựng lại cảnh du kích nghỉ ngơi, cảnh đào địa đạo, và nhà tái hiện làng nghề làm bánh tráng, nấu rượu, xay lúa gạo.

Tiếng súng vẫn còn — nhưng giờ nó vọng lại từ Trường bắn thể thao quốc phòng, nơi khách có thể thử bắn. Cuối chuyến là khu lưu niệm với đồ làm từ vỏ đạn và dép râu làm từ lốp xe cũ; bên sông Sài Gòn, nhà hàng trên sông dọn món đồng quê miền Đông Nam Bộ. Và nơi này vẫn làm đúng việc của nó: dạy người đến sau về truyền thống cách mạng. Một mạng hầm từng sống sót nhờ không ai nhìn thấy, nay được thắp đèn để ai cũng nhìn thấy. Khi bước lên lại mặt đất, bạn sẽ mang theo điều gì từ một nơi người ta từng giữ bí mật đến từng chiếc lá?

Đủ để quyết định đi hay không

Nơi này là gì

Căn cứ Huyện ủy Củ Chi (1968–1975), một trong hai điểm của Khu di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi — điểm kia là Bến Dược

Ở đâu

xã Nhuận Đức, TP.HCM · trên Tỉnh lộ 15, cặp sông Sài Gòn

Xếp hạng

Di tích quốc gia từ năm 2004; cùng Bến Dược là di tích quốc gia đặc biệt từ năm 2015

Đáng xem nhất

Đường hầm chui qua Tỉnh lộ 15 · bếp Hoàng Cầm · hầm của Bí thư Huyện ủy · xác xe tăng M41

Hôm nay vào được không

Đang đón khách, mở cửa ban ngày cả tuần, có thu phí