Phố Tạ Hiện

Hãy hình dung một con phố hẹp trong Khu phố cổ Hà Nội, ban ngày vắng đến mức bạn đi qua mà không nhớ nổi nó tên gì. Rồi thành phố lên đèn — và cũng chính lúc đó phố mở cửa. Ghế nhựa thấp được bê ra kín hai bên vỉa hè, người lạ ngồi chung một dãy, thứ đồ uống làm nên tên tuổi con phố được rót thẳng từ vòi: bia hơi, tức bia tươi nấu và uống trong ngày, không đóng chai, nên gần như chỉ uống được ngay tại chỗ rót. Bạn đã bao giờ nghe ai gọi bia là "trà đá có ga" chưa? Ở Tạ Hiện người ta gọi thế, và đã gọi thế từ rất lâu rồi.

Ghế nhựa trong lòng một di tích quốc gia

Người ta đến đây để ngồi thấp, ăn lai rai và ở lại lâu. Món nhắm kinh điển và rẻ nhất là lạc — lạc luộc, hoặc lạc rang húng lìu. Quanh đó là chim cút nướng, chân gà chiên, chân gà sả ớt, nem chua rán, nem Phùng, khoai tây chiên, thịt nướng trên chảo gang; đi thêm vài bước có cháo, phở, mì vằn thắn, bún bung, bún bò Nam Bộ, rồi chè, bánh rán, bánh bao. Đây là một phố ăn đêm Hà Nội đầy đủ, không phải một quầy đồ chiên bày cho khách nước ngoài. Bia hơi cũng không còn ngồi một mình: các quầy craft beer vỉa hè đã góp mặt bên cạnh. Ngay cái cốc trên tay bạn cũng có lai lịch — chiếc cốc thuỷ tinh nửa lít uống bia hơi là thiết kế của hoạ sĩ Lê Huy Văn, thổi thủ công, đầy bọt khí li ti, hơi đục, không chiếc nào giống chiếc nào. Và một buổi ngồi ở đây thuộc hàng bình dân: đây không phải chỗ phải cân nhắc ngân sách trước khi kéo ghế.

Nhịp là thứ quan trọng nhất cần biết trước khi đến. Ban ngày Tạ Hiện yên tĩnh như mọi phố cổ khác; ai chỉ đi qua lúc đó sẽ không hiểu vì sao phố này nổi tiếng. Càng về khuya càng đông. Cuối tuần thì phố đổi hẳn bản chất chứ không chỉ đổi mật độ: ba tối cuối tuần — tối thứ Sáu, tối thứ Bảy, tối Chủ nhật, ba khối rời nhau chứ không phải một mạch liên tục — Tạ Hiện nằm trong không gian đi bộ khu phố cổ và trở thành mặt sàn để đi bộ. Các tối còn lại, xe máy vẫn len qua giữa hai hàng ghế. Cái nhịp ấy giờ có người ngoài nhìn vào: tháng 8/2026, khi Hà Nội được xếp vào bảng hai mươi thành phố có cuộc sống về đêm tuyệt nhất thế giới, Tạ Hiện được nêu đích danh.

Chỗ lạ nhất là thế này: con phố bia hơi ồn ào ấy, về mặt pháp lý, nằm trong Khu phố cổ Hà Nội — di tích lịch sử quốc gia từ năm 2004. Cái mặt phố bạn đang nhìn cũng không tự nhiên mà có; một đợt chỉnh trang đầu những năm 2010 đã quy về cả cửa, mái vẩy, biển hiệu lẫn màu sơn. Đến cái tên cũng có ba lớp chồng lên nhau. Thời Pháp phố là Rue Géraud, nhưng dân Hà Nội gọi là "ngõ Quảng Lạc", theo rạp hát nằm giữa phố: rạp Quảng Lạc ở số 8, nơi diễn chèo và tuồng, rồi thành chỗ đứng chân của các gánh cải lương từ trong Nam ra — năm 1927 có gánh hát từ Sài Gòn ra diễn ngay tại đây. Từ 1945 phố mang tên Tạ Hiện, một thủ lĩnh Cần Vương chống Pháp trên đất Thái Bình. Vậy mà hôm nay người ta vẫn gọi nó bằng những cái tên tự đặt: "Phố Tây", "ngã tư quốc tế", "phố không ngủ". Hơn một thế kỷ, chưa lúc nào cái tên trên biển là cái tên người ta dùng. Thứ được giữ lại ở đây không nằm trong tủ kính — nó là một thói quen ngồi xuống vỉa hè. Cả cái tên Quảng Lạc cũng chưa mất: Nhà hát Kịch Hà Nội mở Sân khấu Kịch Quảng Lạc ngay tại 8B Tạ Hiện. Lần tới đi qua ban ngày và thấy phố vắng tanh, bạn có đoán được tối nay nó sẽ thành cái gì không?

Đủ để quyết định đi hay không

Nơi này là gì

Một đoạn phố hẹp trong Khu phố cổ; tối đến thành dãy bia hơi và đồ ăn đêm bày ra vỉa hè

Ở đâu

Khu phố cổ, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội

Đến lúc nào

Sau khi phố lên đèn; ba tối cuối tuần phố thành mặt sàn đi bộ

Tiêu cỡ nào

Bình dân — thuộc nhóm rẻ trong các lựa chọn ăn uống ở phố cổ

Vào có mất tiền không

Đường công cộng: không cổng, không vé, không giờ mở cửa

Dấu cũ còn lại

Rạp Quảng Lạc ở số 8; cái tên nay sống tiếp ở Sân khấu Kịch Quảng Lạc, 8B Tạ Hiện