Núi Bà Đen

Núi cao 986 m, dáng gần như hình nón, đứng liền với núi Heo và núi Phụng ở tỉnh Tây Ninh. Nó không phải núi đá vôi. Thân núi là những tảng đá to bằng cả ngôi nhà xếp chồng lên nhau, và kẽ hở giữa chúng thành hang động. Bạn có tò mò vì sao ngọn núi cao nhất Nam Bộ lại mang tên một người phụ nữ không? Truyền thuyết được kể nhiều nhất là chuyện nàng Lý Thị Thiên Hương, người Trảng Bàng. Nàng lên núi lễ Phật thì chết oan, về sau hiển linh phù hộ dân trong vùng, và dân lập miếu thờ. Chữ “Đen” được giải thích là vì nàng hiện về trong dáng một người phụ nữ da đen. Chuyện này có nhiều dị bản. Sách xưa được dẫn là ghi tên núi là Bà Dinh, còn người ta cũng gọi đây là núi Điện Bà.

Núi Bà Đen: nóc nhà Nam Bộ và ba lớp thời gian

Vào cổng nào thì công trình đầu tiên dưới chân núi cũng là chùa Trung, lập năm 1876. Từ năm 1946, Ủy ban Kháng chiến Hành chính tỉnh họp ở đây. Về sau, những hang đá trên sườn núi thành căn cứ. Động Kim Quang mang tên vị sư từng tu trong hang rồi nhường hang cho cách mạng. Liên đội 7 bám lưng chừng núi, lấy hang làm nhà, lấy đá làm giường, trong khi quân Mỹ đặt trạm thông tin trên đỉnh. Máy bay B52 từng dội bom để tiêu diệt đơn vị này. Trước chùa Trung nay có tượng đài “Dũng sỹ núi Bà Đen”. Núi là di tích quốc gia từ năm 1989, và vùng bảo vệ gồm cả chùa lẫn căn cứ kháng chiến.

Lên tới lưng chừng núi, ở độ cao khoảng 350 m, là chùa Bà. Chùa gắn với thiền sư Đạo Trung – Thiện Hiếu từ thế kỷ XVIII, vừa thờ Phật vừa thờ Bà. Tiền đường còn hai cột đá xanh chạm rồng, mỗi cột cao 4,5 m. Sát bên là Điện Bà, cải tạo từ một mái đá tự nhiên nhô ra, bên trong thờ tượng Bà bằng đồng. Triều Nguyễn sắc phong Bà là Linh Sơn Thánh Mẫu. Chùa từng bị bom đạn tàn phá rồi được dựng lại, và nơi này chưa lúc nào thôi làm việc của nó. Chiếc Đại Hồng Chung vẫn được thỉnh sáng, trưa, chiều, tối. Đầu tháng 5 âm lịch hằng năm có lễ vía Bà, được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2018. Trong lễ, cửa Điện Bà đóng kín. Một nhóm nhỏ phụ nữ, trong đó có các ni cô, thay áo cũ cho tượng, dội nước thơm nấu từ hoa sen, hoa lài, quế, rồi khoác áo mới cho Bà.

Trên đỉnh là lớp mới nhất, gồm những công trình vừa xây chứ không phải di tích. Ba tuyến cáp treo đi lên từ ga Bà Đen, mái ga tạo hình ba con sóng tượng trưng núi Bà, núi Phụng, núi Heo. Tượng Phật Bà Tây Bổ Đà Sơn cao 72 m đúc bằng đồng đỏ theo mẫu tượng thời Lê. Tượng Bồ Tát Di Lặc ghép từ đá sa thạch, còn chóp núi có cột mốc 986 m. Cũng chính ngọn núi này đã cho tên một loài tắc kè đặc hữu, tắc kè núi Bà Đen, nay đang bị săn bắt và mất sinh cảnh vì du lịch phát triển. Theo lời kể của người địa phương, người lên đây phần nhiều để cầu tình duyên và vận may. Một điện thờ Mẫu, một căn cứ kháng chiến và một khu du lịch mới cùng nằm trên một sườn núi. Vậy di sản ấy hôm nay có ý nghĩa gì với bạn? Có lẽ phải tự đi từ chân lên đỉnh mới trả lời được.

Đủ để quyết định đi hay không

Nơi này là gì

Ngọn núi 986 m, di tích lịch sử và thắng cảnh quốc gia từ năm 1989, chốn hành hương vẫn đang hoạt động

Ở đâu

Tỉnh Tây Ninh

Đáng xem nhất

Điện Bà trong mái đá, hai cột đá xanh chạm rồng ở chùa Bà

Lớp kháng chiến

Chùa Trung, tượng đài Dũng sỹ núi Bà Đen, căn cứ động Kim Quang và Liên đội 7

Mùa hội

Tháng Giêng âm lịch và lễ vía Bà đầu tháng 5 âm lịch, lúc rất đông

Lên núi

Cáp treo, hoặc leo bộ sau khi đăng ký ở chốt bảo vệ