Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh

Hãy hình dung bạn mở lại cuốn Ngữ văn 9, tới bài "Viếng lăng Bác". Bài thơ mở bằng hình ảnh hàng tre. Người viết là Viễn Phương, một người miền Nam ra thăm Lăng khi công trình vừa khánh thành; ông đề bài thơ tháng 4/1976, về sau nhạc sĩ Hoàng Hiệp phổ nhạc. Nơi ông đến là Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, còn gọi là Lăng Bác, ở Quảng trường Ba Đình — nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập ngày 2/9/1945, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Bài thơ năm lớp 9, và công trình nhiều miền cùng góp dựng

Trong Di chúc, Bác mong được hỏa táng và đặt tro ở ba miền. Sáng 29/11/1969, Bộ Chính trị quyết định giữ gìn lâu dài thi hài và xây Lăng, để đồng bào, nhất là miền Nam, được đến viếng. Bạn có tò mò hình dáng của Lăng đã được chọn thế nào không? Năm 1970, hơn 200 phương án của 16 đơn vị được trưng bày ở nhiều địa phương để lấy ý kiến nhân dân: 745.487 lượt người tới xem, 34.022 người góp ý. Kiến trúc sư Liên Xô và Việt Nam cùng làm, tiếp cảm hứng từ Lăng Lenin nhưng không sao chép. Nhân dân mọi miền gửi vật liệu về — xi măng Hải Phòng, cát vàng Kim Bôi, đá Chùa Thầy, gỗ quý dọc Trường Sơn — còn Liên Xô gửi tặng hai vạn miếng đá hoa cương và cẩm thạch. Khởi công ngày 2/9/1973, gần hai năm sau, ngày 29/8/1975, Lăng khánh thành và tổ chức lễ viếng đầu tiên.

Từ quảng trường nhìn vào, Lăng không tựa vào đâu cả: khối đá hoa cương xám đậm cao 21,6 m vươn lên giữa khoảng trống, trên cùng là mái tam cấp phảng phất dáng mái cong cổ truyền, và dòng chữ "Chủ tịch Hồ Chí Minh" ghép bằng đá ngọc Cao Bằng. Trước và sau Lăng là hàng vạn tuế, hai phía Nam, Bắc là hai rặng tre, hai bên cửa chính là hai cây hoa đại; trước cửa luôn có lính gác danh dự. Bước vào, tường tiền sảnh ốp đá hoa cương vân đỏ hồng làm nền cho dòng chữ "Không có gì quý hơn độc lập, tự do" và chữ ký của Bác mạ vàng. Phòng thi hài ốp đá cẩm thạch Hà Tây, những viên đá chữ nhật xếp thẳng đứng từ chân tường tới trần, gợi những thanh gỗ lát nhà sàn của Bác. Thi hài nằm trong hòm kính, mặc bộ quần áo ka ki bạc màu, dưới chân là đôi dép cao su.

Hôm nay Lăng vẫn làm đúng việc nó được dựng lên để làm: gìn giữ thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh và tổ chức lễ viếng cho nhân dân và khách quốc tế, do Bộ Tư lệnh Lăng thuộc Bộ Quốc phòng quản lý. Lễ viếng vào buổi sáng, và mỗi năm Lăng đóng một đợt để tu bổ định kỳ. Bạn đã từng thuộc hàng tre trong một bài thơ. Khi tự mình đứng giữa những rặng tre ở Ba Đình, dòng chữ "Không có gì quý hơn độc lập, tự do" sẽ có nghĩa gì với bạn hôm nay?

Đủ để quyết định đi hay không

Nơi này là gì

Lăng gìn giữ thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh, ở Quảng trường Ba Đình, Hà Nội

Khánh thành

29/8/1975, sau gần hai năm xây dựng

Đáng nhìn kỹ

Dòng chữ đá ngọc Cao Bằng trên nóc; phòng thi hài ốp đá cẩm thạch Hà Tây gợi nhà sàn của Bác

Lễ viếng

Vào buổi sáng; mỗi năm đóng một đợt để tu bổ

Khi vào viếng

Ăn mặc kín đáo, giữ im lặng