Chùa Trấn Quốc

Hãy hình dung con đường Thanh Niên bạn vẫn đi qua, nằm giữa Hồ Tây và hồ Trúc Bạch, xưa là con đê Cổ Ngư dẫn ra một hòn đảo nhỏ. Trên đảo là Chùa Trấn Quốc, được coi là ngôi chùa cổ nhất Hà Nội. Thuở chùa mới dời ra đây, chưa có đường, người ta phải vào chùa bằng thuyền. Về sau dân hai làng Yên Phụ và Yên Quang đắp đập Cổ Ngư, rồi đắp đường từ đập vào chùa. Nay cây cối um tùm và nước hồ bao quanh, nên giữa khu Hồ Tây đông người qua lại, chùa vẫn giữ được một khoảng riêng, thanh tịnh.

Ba cái tên giữ nước, ở cuối con đường Thanh Niên

Tương truyền chùa dựng từ thời Lý Nam Đế, thế kỷ 6, trên bãi sông Hồng thuộc làng Yên Hoa, với tên Khai Quốc, nghĩa là "mở nước". Thời Lý và Trần, chùa được coi là trung tâm Phật giáo của Thăng Long. Thời vua Lê Thái Tông, sau khởi nghĩa Lam Sơn, chùa đổi tên là An Quốc, tức "yên nước". Đầu thế kỷ 17, bãi sông lở, chùa được dời vào đảo Kim Ngư, dựng trên nền cũ của cung Thúy Hoa thời Lý. Thời Lê trung hưng, chùa mang tên Trấn Quốc: "trấn giữ nước". Đến thời vua Thiệu Trị, chùa được đổi thành Trấn Bắc, nhưng dân vẫn quen gọi là Trấn Quốc cho tới nay. Bạn có tò mò vì sao triều đình đã đổi tên, mà người Hà Nội vẫn giữ nguyên cách gọi cũ suốt từ đó tới giờ?

Bước qua cổng tam quan mới dựng, trên cửa đề ba chữ "Phương Tiện môn", hai bên là câu đối chữ Nôm "Vang tai xe ngựa qua đường tục / Mở mặt non sông đứng cửa thiền". Qua cổng là đã thấy ngọn bảo tháp 11 tầng màu nâu đỏ vượt lên trên bức tường ngăn. Đi thẳng theo con đường lát gạch men ven hồ sẽ tới sân tiền đường, nơi có cây bồ đề tán rộng. Năm 1959, Tổng thống Ấn Độ Rajendra Prasad mang tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh một cây bồ đề chiết từ cây ở Bồ Đề Đạo Tràng, nơi Đức Phật thành đạo. Cây được trồng ở đây, bên cạnh có tấm bia ghi lại lịch sử của nó. Đối xứng với cây là bảo tháp Lục độ đài sen, khánh thành năm 2003, trên đỉnh có đài sen chín tầng. Theo lời trụ trì, sen tượng trưng cho Phật tính, còn bồ đề tượng trưng cho trí giác. Vào trong chùa, hãy tìm pho tượng Thích Ca nhập Niết Bàn bằng gỗ thiếp vàng, dân gian gọi là tượng Phật nằm. Còn nếu sau cổng bạn rẽ trái, bạn sẽ vào vườn mộ tháp cổ thế kỷ 18.

Ý nghĩa của nơi này không chỉ nằm yên trong bia đá. Theo lời trụ trì, đã có hàng trăm cây chiết từ cây bồ đề trước sân được đem trồng ở nhiều chùa trong cả nước, trong đó có một cây ở ngôi chùa trên đảo Trường Sa. Nơi đây cũng từng là hành cung của các đời chúa Trịnh. Bài thơ Nôm "Chùa Trấn Bắc", thường được gán cho Bà Huyện Thanh Quan, mở đầu bằng câu "Trấn Bắc hành cung cỏ dãi dầu". Lính chỉ đốt các phòng dựng quanh chùa, còn ngôi chùa vẫn nguyên vẹn. Lần tới đi qua đường Thanh Niên, bạn sẽ chạy thẳng, hay rẽ vào ngôi chùa mà con đê xưa từng dẫn tới?

Đủ để quyết định đi hay không

Nơi này là gì

Ngôi chùa trên đảo nhỏ phía đông Hồ Tây, được coi là cổ nhất Hà Nội

Có từ bao giờ

Tương truyền từ thời Lý Nam Đế, thế kỷ 6; dời ra Hồ Tây đầu thế kỷ 17

Tên gọi qua các thời

Khai Quốc → An Quốc → Trấn Quốc (có thời gọi là Trấn Bắc)

Đáng xem nhất

Cây bồ đề chiết từ Bồ Đề Đạo Tràng, bảo tháp 11 tầng, tượng Phật nằm thiếp vàng

Lối vào

Từ đường Thanh Niên, giữa Hồ Tây và hồ Trúc Bạch

Xếp hạng

Di tích được xếp hạng đợt đầu năm 1962