Bảo tàng Phòng không - Không quân

Hãy hình dung bạn đứng sát một khẩu pháo cao xạ thật giữa Hà Nội — và nó mang đúng số hiệu 510681, khẩu pháo của khẩu đội Tô Vĩnh Diện. Cái tên ấy có quen với bạn không? Đêm 1/2/1954, ở dốc Chuối, trong đợt kéo pháo ra theo phương châm "đánh chắc, tiến chắc", dây tời đứt, và Tô Vĩnh Diện đã chặn khẩu pháo lại. Khẩu pháo do Liên Xô sản xuất ấy hôm nay là Bảo vật quốc gia, thuộc đợt công nhận đầu tiên năm 2012, và nó được giữ ở đây — không phải trong một két kính ở nơi nào khác, mà trong khuôn viên bạn có thể mua vé bước vào.

Những thứ từng giữ bầu trời Hà Nội, giờ nằm trong một khoảng sân

Phần lớn bảo tàng này nằm ngoài trời. Đây là nơi để đi bộ giữa khí tài thật, không phải nơi đọc bảng chữ trong phòng kín. Khu ngoài trời chia đúng bốn bộ sưu tập ứng với bốn lực lượng của quân chủng: pháo phòng không, máy bay, ra-đa, tên lửa — nghĩa là đi hết một vòng sân, bạn đã đọc xong sơ đồ tổ chức của cả một binh chủng mà không cần ai giảng. Và ở một góc là bãi xác các loại máy bay đối phương bị bắn rơi. Xác thật, không phải mô hình. Trong đó có chiếc F-4B rơi ở Thanh Hoá ngày 14/5/1967, gần như còn nguyên vẹn.

Nhà trưng bày hai tầng mở đầu bằng một gian long trọng thiết kế thông tầng, có mái vòm tượng trưng cho bầu trời thanh bình; dưới vòm là tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh, xung quanh là phù điêu ghi 107 đơn vị và 70 cá nhân được phong Anh hùng. Đi tiếp là những hiện vật khó quên tên: chiếc ra-đa P-35 đã phát hiện B-52 và báo cho Hà Nội trước 35 phút; bệ phóng tên lửa đã bắn rơi tại chỗ chiếc B-52 đầu tiên đêm 18/12/1972; chiếc A-37 của Phi đội Quyết Thắng — máy bay Mỹ do phi công Việt Nam thu được rồi lái đi ném bom Tân Sơn Nhất năm 1975; bộ huy hiệu Bác Hồ tặng phi công sau mỗi lần bắn rơi máy bay, trong đó Nguyễn Văn Cốc được tặng chín chiếc. Rồi hai vật lệch hẳn khỏi mạch ấy: khoang đổ bộ của tàu Liên hợp 36, chính khoang đã đưa Gorbatko và Phạm Tuân trở về Trái Đất năm 1980; và chiếc ghế trên trực thăng Mi-4 mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ngồi — vật nhỏ nhất trong một bảo tàng toàn khí tài khổng lồ.

Bảo tàng không cũ như những thứ nó giữ. Tiền thân là nhà truyền thống lập năm 1958; đến năm 1999 hai bảo tàng phòng không và không quân mới nhập làm một; toà nhà bạn bước vào hôm nay được xây lại và khánh thành năm 2007. Nghĩa là gần như mọi thứ ở đây được sắp đặt cho một thế hệ chưa từng nghe còi báo động, và có hẳn một phòng sa bàn điện tử tái hiện mười hai ngày đêm tháng 12/1972 mà người ta quen gọi là "Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không". Nơi này đã đón nguyên thủ và tướng lĩnh nước ngoài, và đón cả những cựu phi công Mỹ từng tham chiến ở Việt Nam — họ đứng trước đúng những hiện vật ấy. Nếu hôm nay bạn ngước lên bầu trời Hà Nội và thấy nó bình thường đến mức không đáng chú ý, thì một buổi đi giữa những khẩu pháo đã im tiếng có làm bạn nhìn nó khác đi không?

Đủ để quyết định đi hay không

Nơi này là gì

Bảo tàng lịch sử quân sự chuyên ngành của Quân chủng Phòng không - Không quân, trong Hệ thống Bảo tàng Quân đội nhân dân Việt Nam

Ở đâu

173C đường Trường Chinh, Phương Liệt, Hà Nội

Có từ bao giờ

Tiền thân là nhà truyền thống năm 1958; hợp nhất năm 1999; toà nhà hiện nay khánh thành năm 2007

Bảo vật quốc gia

Pháo cao xạ 37mm số hiệu 510681 của khẩu đội Tô Vĩnh Diện

Thứ đáng xem nhất

Khu ngoài trời với bốn bộ sưu tập — pháo, máy bay, ra-đa, tên lửa — và bãi xác máy bay đối phương

Vé

Có bán vé vào cửa