Dinh Độc Lập

Hãy hình dung một tấm ảnh mà bạn gần như chắc chắn đã nhìn thấy ở đâu đó: một chiếc xe tăng húc tung cánh cổng và chạy thẳng vào trong. Cánh cổng ấy vẫn còn nguyên ở chỗ cũ, giữa trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh. Khác biệt là bây giờ người ta mua vé rồi đi bộ qua nó.

Quyền lực rời đi, toà nhà ở lại

Khu đất này khởi đầu bằng bản vẽ của một người Pháp đang rải công trình khắp các thương cảng châu Á. Ngày 23/2/1868, Đô đốc – Thống đốc Pierre-Paul de la Grandière đặt viên đá đầu tiên: một khối hoa cương xanh lấy từ Biên Hoà, bên trong có hộp chì đựng tiền vàng, bạc và đồng mới đúc mang hình Napoléon III. Toà dinh dựng trên đó do kiến trúc sư Paris Achille-Antoine Hermitte vẽ theo lối tân Baroque — cũng chính là người vẽ Toà Thị chính đầu tiên của Hồng Kông và Nhà thờ Thánh Tâm ở Quảng Châu. Rồi đến năm 1887, Nam Kỳ nhập Liên bang Đông Dương, chức Thống đốc bị hạ xuống Phó Thống đốc, và người ta cho rằng cấp đó không đủ tầm để ở đây nên dựng một dinh khác gần đó. Một cung điện xây xong mà không có người xứng để ở, suốt phần lớn thời thuộc địa chỉ còn là nơi tiếp lễ thi thoảng.

Toà nhà bạn thấy hôm nay là toà thứ hai. Ngày 27/2/1962, hai máy bay của phe đảo chính ném bom và phá sập toàn bộ cánh trái; Ngô Đình Diệm không sửa mà cho phá bỏ hẳn để xây mới trên chính nền cũ. Ông ra lệnh xây, rồi bị ám sát năm 1963, không kịp thấy công trình hoàn thành năm 1966. Người vẽ nó là Ngô Viết Thụ, người đoạt Premier Grand Prix de Rome năm 1955 — vinh danh cao nhất của trường phái Beaux-Arts ở Pháp — và đến nay vẫn là kiến trúc sư châu Á duy nhất nhận giải này. Bạn có tò mò một kiến trúc sư viết chữ vào một toà nhà bằng cách nào không? Nhìn từ trên xuống, mặt bằng công trình là chữ Cát (吉) — tốt lành. Mặt tiền gộp thêm những chữ mang nghĩa hưng thịnh, chủ quyền và trách nhiệm của người cầm quyền.

Lên tới sân đỗ trực thăng trên tầng thượng, bạn sẽ gặp hai vòng tròn sơn đỏ. Chúng đánh dấu đúng vị trí hai hố bom ngày 8/4/1975, khi phi công nội tuyến Nguyễn Thành Trung giả hiệu trục trặc kỹ thuật bằng ký hiệu tay để tách khỏi đội hình, quay lại ném bom rồi hạ cánh xuống vùng giải phóng; cạnh đó là một mảnh bom mang chữ ký của chính ông. Hơn ba tuần sau, ngày 30/4, chiếc xe tăng 843 húc cổng phụ rồi chết máy tại chỗ, chiếc 390 húc tung cổng chính, và bên trong, toàn bộ nội các đã chờ sẵn để đầu hàng. Lời đầu hàng lại không đọc ở đây: Dương Văn Minh được chở tới Đài phát thanh Sài Gòn, còn dinh là nơi ông bị giữ. Hai chiếc xe tăng đặt trong khuôn viên hôm nay cũng không phải hai chiếc hôm đó — bản gốc nằm ở hai bảo tàng tại Hà Nội. Thứ còn nguyên tại chỗ là cái cổng chúng đã húc. Vậy một toà nhà đã mất hết quyền lực thì còn lại gì, ngoài việc nó vẫn đứng đó và mở cửa cho bạn bước vào?

Đủ để quyết định đi hay không

Nơi này là gì

Dinh tổng thống cũ ở trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, nay là di tích mở cửa cho khách tham quan

Địa chỉ

135 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường Bến Thành, Thành phố Hồ Chí Minh; cổng thứ hai ở 106 Nguyễn Du, phía nhà trưng bày

Toà nhà hiện tại

Khởi công 01/7/1962, hoàn thành 1966; kiến trúc sư Ngô Viết Thụ

Thứ đáng xem nhất

Sân đỗ trực thăng tầng thượng, với hai vòng tròn sơn đỏ đánh dấu hai hố bom ngày 8/4/1975 và một mảnh bom có chữ ký phi công

Tên gọi hay bị lẫn

Hội trường Thống Nhất (đặt từ tháng 11/1975, sau hội nghị hiệp thương thống nhất họp tại đây) là tên cơ quan quản lý; tên di tích vẫn là Dinh Độc Lập

Vào cửa

Có bán vé; mở ban ngày, tất cả các ngày trong tuần kể cả cuối tuần và lễ Tết, trừ dịp có sự kiện đặc biệt (xác minh 31/08/2026)