Đình, chùa Gia Lộc

Nghe hai chữ Gia Lộc, có lẽ bạn nghĩ tới vùng đất Hải Dương cũ. Gia Lộc này là một làng trên đảo Cát Hải, Hải Phòng. Theo văn bia, làng xưa tên Thiên Lộc; cái tên Gia Lộc có từ thời vua Thành Thái. Ở đây có một ngôi đình thờ Thành hoàng và một ngôi chùa, do chính ban quản lý di tích của làng trông coi. Cả hai từng đứng cách bờ biển chừng trăm mét; sóng làm lở đất nên phải dời vào chỗ hiện nay, và biển xâm thực đã làm chùa thu hẹp đi nhiều.

Gia Lộc: ngôi đình lùi khỏi biển, vẫn cầu biển yên

Tư liệu địa phương ghi đình dựng năm 1816, tôn tạo năm 1916, rồi qua hai lần trùng tu mà vẫn giữ nét kiến trúc cổ. Sách Thần phả sắc phong ghi 13 đạo sắc vua Nguyễn ban cho làng, nay hầu hết đã mất. Đình thờ Thành hoàng làng là Đông Hải Đại vương. Người địa phương đồng nhất ngài với Đoàn Thượng, một vị tướng cuối thời Lý, hào trưởng vùng Hồng Châu. Khi ngôi vua chuyển sang nhà Trần, ông không chịu thần phục, và năm 1228 bị phục kích, bị giết ở Đồng Đao. Các triều sau sắc phong ông là Đông Hải Đại vương; ở làng gần biển này, ngài là vị thần che chở ngư dân. Bạn có tò mò vì sao một vị tướng ngã xuống trong cuộc đổi triều, gần tám trăm năm sau vẫn được dân một làng trên đảo rước về đình mỗi năm?

Ngôi chùa bên cạnh, tên chữ Sùng Khánh tự, giữ một dấu mốc sớm hơn: văn khắc chữ Hán trên thiên đài “Nhất Thiên Đại Tự”, niên hiệu Lê Vĩnh Thịnh (1705), ghi việc tu dựng chùa nhờ công đức gia đình xã trưởng Nguyễn Minh Thành. Mái chùa hôm nay là kiến trúc thời Nguyễn tu tạo về sau; cái cổ nằm ở hiện vật. Còn đó bia ký, hoành phi, câu đối, và nổi bật nhất là tượng: pho Quan Âm nhiều tay mà tư liệu địa phương coi là tác phẩm điển hình của điêu khắc thế kỷ 18, cùng pho A Di Đà ngồi thiền trên đài sen ở trung tâm Phật điện — theo sách Chùa cổ Hải Phòng, tượng còn nguyên vẹn và giữ màu vàng kim ban đầu.

Di sản này còn ý nghĩa gì hôm nay? Hãy nhìn vào lịch hội của làng. Quanh ngày 21 tháng Giêng âm lịch, làng đua thuyền rồng trên biển và rước nước từ biển về miếu Các Mái. Trước cuộc đua, mỗi đội bốc thăm một màu cờ — theo quan niệm của dân làng, cờ trắng thắng thì năm ấy trời yên biển lặng, cờ vàng thắng là năm làm ăn không tốt, cờ đỏ thắng thì có thể nhiều bão gió. Giữa tháng Sáu âm lịch, hội làng thường niên lại rước Đông Hải Đại vương từ miếu Mẫu và miếu Các Mái về đình, cầu biển yên sóng lặng. Một ngôi đình đã phải lùi khỏi biển, nhưng làng vẫn ra biển đua thuyền, vẫn rước ngài về để xin sóng lặng. Di sản ở đây không nằm im sau tủ kính. Nó vẫn được dùng, mỗi năm.

Dòng thời gian

1. 1228năm 1228 bị phục kích
2. 1705niên hiệu Lê Vĩnh Thịnh (1705)
3. 1816Tư liệu địa phương ghi đình dựng năm 1816
4. 1916tôn tạo năm 1916
5. 2004Di tích cấp thành phố từ năm 2004

Đủ để quyết định đi hay không

Là gì

Cụm đình thờ Thành hoàng và chùa Phật giáo của làng Gia Lộc

Ở đâu

Thôn Tiến Lộc, đặc khu Cát Hải, Hải Phòng — gần biển

Thờ

Đông Hải Đại vương, người làng đồng nhất với tướng cuối thời Lý Đoàn Thượng

Niên đại

Tư liệu địa phương ghi đình dựng năm 1816; văn khắc ở chùa niên hiệu Vĩnh Thịnh (1705)

Đáng xem nhất

Pho Quan Âm nhiều tay và pho A Di Đà trong chùa

Xếp hạng

Di tích cấp thành phố từ năm 2004