Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Hãy hình dung bạn đang đứng ở đầu phố Tràng Tiền, ngay phía sau Nhà hát Lớn, gần phía sông. Giữa dãy mái phố, một khối bát giác nhô lên và kéo mắt bạn về phía nó. Bước vào trong, khối ấy chính là đại sảnh: mặt bằng hình bát giác, thông suốt các tầng. Hình bát giác đó không phải phát minh của một kiến trúc sư châu Âu — nó lấy từ nhà bát giác vốn quen thuộc trong kiến trúc gỗ Á Đông. Ở đây, nó được giao một việc rất đời thường: gom dòng người lúc vào, rồi toả họ đi khắp các gian.

Toà nhà cũng là một hiện vật

Công trình khởi công đầu năm 1926, trên nền Bảo tàng của Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp cũ. Khủng hoảng kinh tế kéo việc thi công dài tới sáu năm, nên mãi 1932 mới khánh thành, do Toàn quyền Đông Dương Pierre Pasquier chủ trì, và toà nhà mang tên Bảo tàng Louis Finot — tên vị giám đốc đầu tiên. Kiến trúc sư là Ernest Hébrard và Charles Batteur; công trình được xếp vào phong cách kiến trúc Đông Dương, trào lưu tìm cách ghép cấu trúc Âu với hình thức Á.

Bạn có tò mò một ngôi nhà dựng lên để trưng bày quá khứ, rồi chính nó thành quá khứ, sẽ đứng ở đâu trong câu chuyện nó kể? Cơ sở này kể lịch sử Việt Nam từ thời Tiền sử đến hết triều Nguyễn, năm 1945 — nghĩa là chính những năm người ta dựng nó cũng nằm trong khoảng thời gian ấy. Ngoài sân là hơn một trăm hiện vật đá và đất nung, niên đại trải từ thế kỷ 2 đến thế kỷ 20, trong đó có sưu tập điêu khắc đá Chămpa và sưu tập từ thời Lý đến thời Nguyễn. Trong nhà, riêng giai đoạn tới 1945 đã có gần 110.000 di vật, cổ vật, cùng 30 Bảo vật quốc gia.

Cái tên hôm nay có từ năm 2011, khi Bảo tàng Lịch sử Việt Nam và Bảo tàng Cách mạng Việt Nam nhập lại thành Bảo tàng Lịch sử quốc gia. Nơi này vẫn mở cửa gần như mọi ngày trong tuần, và vẫn làm việc của nó: khai quật khảo cổ, sưu tầm, bảo quản, giám định, đào tạo — đứng đầu hệ thống bảo tàng lịch sử - xã hội của cả nước. Nói cách khác, quá khứ ở đây không nằm yên sau kính; nó vẫn đang được đào lên, đọc lại và xếp chỗ. Vậy khi một toà nhà thời thuộc địa nay giữ ba mươi Bảo vật quốc gia, rốt cuộc ai đang kể chuyện gì cho ai?

Đủ để quyết định đi hay không

Là nơi nào

Bảo tàng Lịch sử quốc gia, cơ sở 1 — lịch sử Việt Nam từ thời Tiền sử đến hết triều Nguyễn, năm 1945

Toà nhà

Khởi công 1926, khánh thành 1932; kiến trúc sư Ernest Hébrard và Charles Batteur

Phong cách

Kiến trúc Đông Dương, kết hợp Âu và Á; đại sảnh mặt bằng bát giác, thông tầng

Đáng xem nhất

Sân trưng bày ngoài trời: hơn 100 hiện vật đá và đất nung, thế kỷ 2 đến thế kỷ 20, có điêu khắc đá Chămpa

Bảo vật quốc gia

30 hiện vật, thuộc phần sưu tập từ Tiền sử đến 1945

Vào cửa

Có bán vé, khoảng vài chục nghìn đồng