Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam

Hãy hình dung chiếc nỏ thần trong truyền thuyết — thứ mà hầu như người Việt nào cũng từng nghe kể từ nhỏ. Bây giờ hình dung nó bước ra khỏi trang sách và được dựng ngoài trời, ở kích thước thật: một toà nhà mang hình chiếc nỏ, và ngay bên cạnh là ngọn tháp cao 45 mét mang hình một mũi tên. Lùi ra đủ xa, hai công trình ấy ghép lại thành hình một cây nỏ. Ngọn tháp được xếp bằng những ngôi sao năm cánh chồng lên nhau, trên cùng là một ngôi sao lớn, và con số 45 kia ứng với năm 1945.

Chiếc nỏ trong truyền thuyết, dựng ở kích thước thật

Đó là cơ ngơi mới của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Bản thân bảo tàng thì không mới: nó ra đời năm 1956 với tên Bảo tàng Quân đội, và suốt gần bảy mươi năm nó đứng ngay cạnh Cột cờ Hà Nội — hình ảnh mà chính bảo tàng gọi là đã quen thuộc với du khách. Năm 2002 nó mang cái tên như hôm nay. Cuối năm 2024, nó dọn ra Đại lộ Thăng Long, mở cửa trên một khu đất rộng gần 39 héc-ta do Nikken Sekkei của Nhật Bản thiết kế cùng hai đơn vị Việt Nam. Cụm công trình được trao Giải thưởng Lớn của Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia lần thứ 16 — mới là công trình thứ hai nhận giải này kể từ khi giải ra đời.

Bạn không bước thẳng từ mặt đường vào bảo tàng. Trước hết là một quảng trường mặt nước rộng 3.000 m², rồi một quả đồi xanh phải leo lên. Trên đồi, một hàng cột cao 25 mét chạy theo đường cong dài 300 mét, tất cả nghiêng ra ngoài 25 độ. Kiến trúc sư nói hàng cột nghiêng ấy là hình người dân giơ tay reo mừng đất nước đi lên, còn đường cong vòm là dáng chiếc nỏ thần — và ông gọi tổng thể là kiến trúc của hoà bình. Ý niệm gốc chỉ có ba chữ: đất, biển, trời, vừa là ba phần lãnh thổ vừa là ba quân chủng. Một mái lớn đổ bóng nối liền trong với ngoài, nên có những chỗ bạn không biết mình đang ở trong nhà hay ngoài trời.

Rồi bạn vào trong. Giữa sảnh chính, chiếc MiG-21 số hiệu 4324 mang biệt danh Én bạc treo trên hệ cáp như đang bay, phía sau là một màn hình LED lớn. Bạn đã bao giờ đứng ngay bên dưới một chiếc máy bay từng bay thật chưa? Nó là một trong bốn bảo vật quốc gia ở đây, cùng chiếc MiG-21 số hiệu 5121 gắn với đêm Phạm Tuân bắn rơi B-52 ngày 27/12/1972, chiếc xe tăng T-54B số hiệu 843 húc đổ cổng Dinh Độc Lập trưa 30/4/1975, và tấm Bản đồ Quyết tâm Chiến dịch Hồ Chí Minh. Trưng bày chạy liền một mạch từ 700 năm trước Công nguyên đến 2024; ngoài trời, khí tài chia hẳn hai cánh — một bên là thứ quân dân Việt Nam đã dùng, bên kia là thứ thu được của quân Pháp và quân Mỹ. Bảo tàng đang mở và có bán vé, dù không phải ngày nào trong tuần cũng đón khách lẻ. Một đất nước có thể kể lại chiến tranh của mình bằng bảng thống kê. Ở đây người ta chọn kể bằng hình một chiếc nỏ trong truyền thuyết và một hàng cột đang giơ tay reo mừng — bạn nghĩ vì sao?

Đủ để quyết định đi hay không

Nơi này là gì

Bảo tàng quốc gia về lịch sử quân sự, do Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam chủ quản

Có từ bao giờ

Thành lập 17/7/1956 với tên Bảo tàng Quân đội; đón khách tại cơ sở mới từ tháng 11/2024

Ở đâu

Km 6+500 Đại lộ Thăng Long, Phường Xuân Phương, Hà Nội

Thứ đáng xem nhất

Bốn bảo vật quốc gia: MiG-21 số hiệu 4324, MiG-21 số hiệu 5121, xe tăng T-54B số hiệu 843, Bản đồ Quyết tâm Chiến dịch Hồ Chí Minh

Kiến trúc

Nikken Sekkei (Nhật Bản) cùng DCCD và CDC; Giải thưởng Lớn — Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia lần thứ 16

Vào cửa

Có bán vé; không mở tất cả các ngày trong tuần cho khách lẻ